Foto: iaaf.org

Planinsko trčanje - foto: iaaf.org

Planinsko trčanje je sport za sve one koji su umorni od trčanja po gradovima, zagađenim bulevarima, trčanja u krug po atletskoj stazi, kao i za sve ljubitelje prirode i planina. Planinsko trčanje pruža jednako zadovoljstvo rekreativcima koji žele da uživaju u prirodi, i najboljim atletičarima koji žele novi izazov.

Planinsko trčanje je vrsta trčanja koje se odvija van naselja, van asfaltiranih puteva, na brdovitom terenu, gde je stepen uspona u odnosu na dužinu staze značajna komponenta pri određivanju težine. Za razliku od planinarstva, ne koristi se nikakva dodatna oprema u vidu užadi, klinova, štapova. Druga razlika je u tome što je planinskom trčanju bitan faktor vremena za koje se prelazi određena staza. Takođe, razlikuje se i od orijentiringa, po tome sto u planinskoj trci takmičar nema slobodu izbora puta od tačke do tačke, već je put obeležen, i trkač se mora kretati njime.

Iako IAAF ima propisana pravila o maksimalnom usponu i maksimalnim dužinama, ovi faktori na različitim trkama dosta variraju. Ipak, vreme pobednika na planinskim trkama je uglavnom između 20 minuta na kraćim distancama do nekoliko sati na planinskim maratonima. Prema faktoru uspona, trke se mogu podeliti na trke čije su staze konstantne uzbrdice, i trke gde je staza sačinjena od više uzbrdica i nizbrdica. Prva vrsta najčešće ima start u podnožju planine, dok je cilj na vrhu. Drugu grupu, zbog jednostavnosti organizacije, uglavnom čine kružne trke, koje počinju i završavaju na istom mestu, a pri tom se staza penje ka nekom (ili više) vrhova, a zatim vraća drugom padinom ka cilju (startu). Ovakve trke se često organizuju u predelima sa nižim planinama. Često se na takmičenjima trči i nekoliko kraćih krugova, kako bi se dobila dovoljna konačna dužina sa dovoljnim ukupnim usponom.

Vremenom trke postaju sve ekstremnije, i najbolji svetski atletičari stalno traže nove izazove. Tako se razvio i Skyrunning, trkački sport sličan planinskom trčanju, sa razlikom što se odvija (ili doseže) na visinama od preko 2000m, a neke trke idu i preko 4000m nadmorske visine. Moto ovih sportista je da je kiseonik precenjen, i da je moguće trčati i na visinama na kojima ga nema dovoljno, što uspešno dokazuju svojim rezultatima. Jedna od popularnijih vrsta Skurunning takmičenja je Vertical Kilometer, trka ne duža od 5km (najčešće čak kraća od 2.5km) koja ima visinsku razliku od 1000m između starta i cilja. Trenutni rekorder je Španac Kilian Jornet koji je stazu od 1.9km prešao (ili ispenjao :) ) za manje od 32 minuta.

Druga strana na koju se razvija planinsko trčanje su planinski ultramaratoni, trke čije dužine prelaze 50km, a uglavnom su duže od 100km. Visinska razlika mora biti značajan faktor težine, pa je tako ona uglavnom preko 5000m. Jedna od najpoznatijih trka ovog tipa je trka oko Mon Blan-a, koja se prestire kroz Francusku, Italiju i Švajcarsku, dugačka je 166km sa ukupnim usponom od preko 9000m. Najspremniji atletičari ovu stazu istrče za nešto više od 20 sati.

Najpoznatije trke kod nas su “Velika Planinska Trka” na Ovčaru, i Fruškogorski maraton, koji iako je netakmičarskog tipa, svake godine privuče sve veći broj trkača.